Women Empowerment | माहेर या संकल्पनेला भावनिक नव्हे तर सामाजिक जबाबदारीचे रूप

कोरपन्यात आईसाहेब बहुउद्देशीय सामाजिक संस्थेचा अर्थपूर्ण उपक्रम

Women Empowerment | कोरपना | सामाजिक परिवर्तनाच्या प्रक्रियेत स्त्रीसन्मान हा केवळ एका दिवसाचा, एका व्यासपीठावरील औपचारिक कार्यक्रम न राहता तो समाजाच्या व्यवहारात उतरलेला, मूल्याधिष्ठित आणि सातत्यपूर्ण कृतीचा भाग व्हावा, या ठाम भूमिकेतून आईसाहेब बहुउद्देशीय सामाजिक संस्थेच्या वतीने ‘माहेरची चोडी’ हा अर्थपूर्ण आणि संवेदनशील उपक्रम दि. १७ रोजी तुकडोजी महाराज नगर, कोरपना येथे राबविण्यात आला. स्त्रीच्या आयुष्यात ‘माहेर’ ही संकल्पना केवळ आठवणींची, भावनांची किंवा नात्यांची नसून ती तिच्या स्वाभिमानाची, सुरक्षिततेची, आधाराची आणि सामाजिक ओळखीची असते, या मूलभूत जाणिवेवर हा संपूर्ण कार्यक्रम उभा होता.

Women Empowerment

भारतीय सामाजिक रचनेत विवाहानंतर स्त्रीचे जीवन अनेक पातळ्यांवर बदलते. जबाबदाऱ्या वाढतात, नवी नाती जुळतात, अपेक्षा बदलतात; मात्र या सगळ्या प्रक्रियेत तिच्या मनात असलेली माहेरची ओढ, तेथील माणसं, तेथील विश्वास आणि आधार तिच्या अंतर्मनात कायम राहतात. अनेकदा प्रत्यक्ष भेटी कमी होतात, अंतर वाढते; पण माहेर ही कल्पनाच तिच्या मानसिक स्थैर्याची गुरुकिल्ली ठरते. याच वास्तवाची सामाजिक पातळीवर जाणीव ठेवत ‘माहेरची चोडी’ या उपक्रमाची संकल्पना पुढे आली. चोडी म्हणजे केवळ एक दागिना नाही, तर ती स्त्रीच्या ओळखीचा, तिच्या सन्मानाचा आणि तिच्या अस्तित्वाचा प्रतीकात्मक स्वीकार आहे, ही भूमिका या उपक्रमामागे स्पष्टपणे दिसून आली.

Women Empowerment

या कार्यक्रमात महिलांना देण्यात आलेला सन्मान म्हणजे एखादी भेटवस्तू देऊन औपचारिक समाधान मिळवणे नव्हे. तो स्त्रीच्या कर्तृत्वाची सार्वजनिक नोंद, तिच्या आयुष्यभराच्या संघर्षाची कबुली आणि समाजाने तिच्या पाठीशी उभे राहण्याचा ठाम निर्धार होता. आजही स्त्रीचे योगदान घराच्या चौकटीत अडकवून त्याला ‘कर्तव्य’ म्हणून गृहित धरले जाते आणि त्याबदल्यात सन्मानाची अपेक्षा ठेवू नये, असा अलिखित सामाजिक दबाव आहे. अशा पार्श्वभूमीवर ‘माहेरची चोडी’ हा उपक्रम स्त्रीच्या श्रमाला, कर्तृत्वाला आणि भूमिकेला दृश्यमान करणारा ठरला.

Women Empowerment

या सन्मान सोहळ्याचे औचित्य साधत, संस्थेच्या अध्यक्षा प्रियाताई खाडे यांच्या हस्ते महिलांचा गौरव करण्यात आला. त्यांच्या मनोगतातून ‘माहेर’ या संकल्पनेचा सामाजिक अर्थ अधिक ठळकपणे समोर आला. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, महिलांना सन्मान देणे हे कोणत्याही सणापुरते, आठवड्यापुरते किंवा महिला दिनापुरते मर्यादित न ठेवता तो समाजाचा रोजचा व्यवहार झाला पाहिजे. स्त्रीला सन्मान, सुरक्षितता आणि संधी मिळाल्यास समाज अधिक समतोल, अधिक संवेदनशील आणि अधिक न्याय्य होतो. स्त्रीला दुय्यम ठरवणारी मानसिकता ही केवळ स्त्रीसाठीच नव्हे, तर संपूर्ण समाजासाठी घातक आहे, ही भूमिका त्यांनी ठामपणे मांडली.

Women Empowerment

कार्यक्रमात विविध क्षेत्रांतून आलेल्या महिलांचा सहभाग होता. घरगुती जबाबदाऱ्या पार पाडत कुटुंबाचा कणा बनलेल्या महिला, रोजगाराच्या क्षेत्रात संघर्ष करत स्वतःची ओळख निर्माण करणाऱ्या महिला, समाजसेवेच्या माध्यमातून इतरांसाठी उभ्या राहणाऱ्या महिला आणि सार्वजनिक जीवनात आपली भूमिका बजावणाऱ्या महिला अशा सर्वांच्या योगदानाची दखल या मंचावर घेण्यात आली. सन्मानाची ही प्रक्रिया कोणत्याही निकषांच्या चौकटीत अडकवलेली नव्हती; उलट प्रत्येक स्त्रीचे आयुष्य, तिचा संघर्ष आणि तिची वाटचाल हीच तिची ओळख मानून तिला सन्मानित करण्यात आले.

Women Empowerment

‘मुलीचं माहेर घर’ म्हणून या कार्यक्रमाचे स्वरूप ठरवताना संस्थेने भावनिकतेसोबत सामाजिक जबाबदारीची स्पष्ट जोड दिली. त्यामुळे हा उपक्रम केवळ हृदयस्पर्शी न राहता विचारप्रवर्तक ठरला. अनेक महिलांच्या चेहऱ्यावर दिसणारा आत्मविश्वास, आपलेपणाची भावना आणि “आपण एकटे नाही” ही जाणीव या कार्यक्रमाचे खरे यश होते. समाजात अनेकदा स्त्रीला तिच्या अडचणी, दुःख किंवा अन्याय यांचा सामना एकटीने करावा लागतो. अशा वेळी एखादी संस्था ‘माहेर’ म्हणून तिच्या पाठीशी उभी राहते, ही बाब केवळ दिलासादायक नाही तर परिवर्तनाची बीजे रोवणारी आहे.

Women Empowerment

आईसाहेब बहुउद्देशीय सामाजिक संस्थेचा हा उपक्रम सामाजिक संवेदनशीलतेचा एक ठोस आदर्श ठरतो. आज महिला सशक्तीकरणाबाबत मोठमोठ्या घोषणा केल्या जातात; मात्र त्या घोषणांचा प्रत्यक्ष आयुष्यात किती परिणाम होतो, हा प्रश्न कायम राहतो. ‘माहेरची चोडी’सारखे उपक्रम हे केवळ भाषणांपुरते न राहता कृतीत उतरलेले असल्याने त्यांचे सामाजिक महत्त्व अधिक ठळक होते. स्त्री-सन्मान हा कागदावरचा विषय न राहता माणसांच्या नात्यांत, समाजाच्या रचनेत आणि संस्थात्मक भूमिकेत कसा उतरवता येतो, याचे हे उदाहरण आहे.

Women Empowerment

कार्यक्रमादरम्यान प्रियाताई खाडे यांनी मांडलेली भूमिका केवळ भावनिक नव्हती, तर ती ठोस सामाजिक बांधिलकीची साक्ष देणारी होती. “माहेर ही केवळ आठवण नसून स्त्रीच्या आयुष्यातील हक्काचं, सुरक्षिततेचं आणि आत्मसन्मानाचं केंद्र असतं. आज अनेक मुलींना परिस्थितीमुळे आई-वडिलांपासून, आपल्या मूळ आधारापासून दूर राहावं लागतं. अशा प्रत्येक मुलीसाठी सामाजिक संस्थेच्या माध्यमातून ‘मुलीचं माहेर घर’ उभं करणं, ही भावनिक नव्हे तर सामाजिक जबाबदारी आहे,” असे त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले. आईसाहेब बहुउद्देशीय सामाजिक संस्था ही केवळ एक संस्था नसून आधार शोधणाऱ्या प्रत्येक लेकीसाठी कायमचं माहेर आहे, ही भावना त्यांच्या शब्दांतून ठळकपणे उमटली.

Women Empowerment

आई म्हणून केवळ प्रेम व्यक्त करणं पुरेसं नसतं; आपल्या लेकरांना पदराखाली घेऊन त्यांची जबाबदारी उचलणं, त्यांना सुरक्षितता, विश्वास आणि न्याय देणं ही खरी कसोटी असते, हा विचार त्यांनी समाजापुढे ठेवला. जात-धर्माच्या भिंती न मानता आजपर्यंत ३२ मुलांची लग्न स्वतःच्या पुढाकारातून पार पाडल्याचा उल्लेख करताना त्यांनी समतेच्या मूल्यांची ठाम भूमिका मांडली. स्त्री आणि पुरुष या दोनच जाती मानून समतेची चळवळ जिवंत ठेवणं हेच आमचं ध्येय आहे, असे सांगत त्यांनी सामाजिक परिवर्तनासाठीचा संघर्ष थांबणार नसल्याचा निर्धार व्यक्त केला.

Women Empowerment

‘माहेरची चोडी’ हा उपक्रम त्यामुळे एका दिवसापुरता मर्यादित न राहता दीर्घकालीन सामाजिक संदेश देणारा ठरतो. स्त्रीसन्मान म्हणजे केवळ सन्मानपत्र, पुष्पगुच्छ किंवा मंचावरील कौतुक नव्हे; तर तिच्या आयुष्याला सन्मानाने जगण्याचा हक्क मिळवून देणे, तिच्या पाठीशी व्यवस्था उभी करणे आणि अन्यायाविरुद्ध ठाम भूमिका घेणे, हे त्याचे खरे स्वरूप आहे. या दृष्टीने आईसाहेब बहुउद्देशीय सामाजिक संस्थेचा हा उपक्रम समाजाला आत्मपरीक्षण करायला भाग पाडणारा आहे.

Women Empowerment

कोरपना सारख्या ग्रामीण व निमशहरी परिसरात अशा प्रकारचे उपक्रम राबवले जाणे हे विशेष उल्लेखनीय आहे. कारण याच भागांत महिलांना परंपरा, सामाजिक बंधने आणि आर्थिक मर्यादा यांचा सर्वाधिक सामना करावा लागतो. अशा वेळी ‘माहेर’ म्हणून उभा राहणारा हा मंच महिलांसाठी केवळ सन्मानाचा नव्हे, तर नव्या आत्मविश्वासाचा आणि सामाजिक आधाराचा स्रोत ठरतो.

Women Empowerment

एकूणच ‘माहेरची चोडी’ हा उपक्रम स्त्री-सन्मानाच्या संकल्पनेला नव्या अर्थाने समृद्ध करणारा आहे. भावनिक नात्यांना सामाजिक जबाबदारीची जोड देत, स्त्रीच्या स्वाभिमानाला केंद्रस्थानी ठेवणारी ही वाटचाल केवळ कौतुकास्पद नाही, तर अनुकरणीय आहे. अशा उपक्रमांमधून समाजात सकारात्मक मूल्यांची रुजवणूक होत असून, महिलांच्या सशक्तीकरणाच्या दिशेने हे एक ठोस आणि परिणामकारक पाऊल मानावे लागेल.

What is the “Maherchi Chodi” initiative?

It is a women empowerment initiative that symbolically honors women while reinforcing social responsibility, dignity, and lifelong support beyond ceremonial recognition.

Where was the “Maherchi Chodi” program conducted?

The program was held at Tukdoji Maharaj Nagar in Korpana, Chandrapur district, Maharashtra.

What is the core objective of this initiative?

The core objective is to transform women’s respect from symbolic gestures into sustained social action ensuring dignity, security, and equality.

Who led and conceptualized the initiative?

The initiative was led by Priyatai Khade, President of Aaisaheb Multipurpose Social Organization, with a focus on equality beyond caste and religion.

#WomenEmpowerment #MaaherchiChoodi #WomenDignity #SocialReform #GrassrootsChange #Korpana #Chandrapur #WomenRights #GenderEquality #SocialResponsibility #WomenSupport #MaaherConcept #EmpoweredWomen #InclusiveSociety #SocialJustice #WomenLeadership #CommunityInitiative #WomenUpliftment #MaharashtraNews #RuralEmpowerment #WomenSafety #WomenRespect #SocialAwareness #NGOInitiative #WomenWelfare #EqualityMovement #HumanDignity #WomenVoices #CommunitySupport #WomenInSociety #ChangeMakers #WomenStrength #SocialImpact #WomenFirst #MaharashtraSocial #WomenCause #ValueBasedAction #EmpowerHer #SupportWomen #WomenAndJustice #SocialValues #WomenRecognition #WomenSolidarity #WomenChange #EmpowermentStory #WomenMatter #GrassrootsEmpowerment #SocialChangeIndia #PriyaTaiKhade #MahawaniNews #ChandrapurNews #KorpanaNews #GadchandurNews #VeerPunekarReport #RajuraNews #VidarbhNews #WomenNews #AaisahebBahuuddeshiySanstha #MarathiNews #BrekingNews #HindiNews #MaharashtraNews