Tirupati Balaji Brahmotsavam | विसाव्या ब्रह्मोत्सवातून सामाजिक सेवेचे सुदृढ उदाहरण

संपूर्ण परिसराला श्रद्धा, शिस्त आणि सेवा या त्रिशतक मूल्यांनी एकत्र आणणारा उत्सव

Tirupati Balaji Brahmotsavam | राजुरा | आध्यात्मिकता, सामाजिक उत्तरदायित्व आणि सांस्कृतिक समरसता या त्रिसूत्रीचा उत्तम संगम ज्या ठिकाणी घडतो, ते ठिकाण म्हणजे राजुरा तालुक्यातील चुनाळा येथील श्री तिरूपती बालाजी देवस्थान. बालाजी प्रतिमेची प्राणप्रतिष्ठापना होऊन यंदा विस वर्षे पूर्ण झाली आणि त्या निमित्ताने दिनांक ४ डिसेंबर ते ७ डिसेंबर या कालावधीत विसावा ब्रह्मोत्सव अत्यंत शिस्त, भक्तिभाव आणि सामाजिक जाणिवांसह आयोजित करण्यात आला. केवळ धार्मिक भक्तीचा दाखला म्हणून नव्हे, तर लोकसेवेचे अधिष्ठान ठरावा, असा हा सोहळा चार दिवस चालला. या संपूर्ण कालावधीत हजारो भक्त देवदर्शनासाठी चुना‌ळा येथे दाखल झाले तसेच विविध सेवा उपक्रमांत सक्रियतेने सहभागी झाले.

Tirupati Balaji Brahmotsavam

चुनाळा हे गाव भूगोलाने अत्यंत लहान असले तरी श्रद्धा, नेतृत्व आणि स्वयंसेवेच्या शक्तीने अवघ्या परिसरासाठी आध्यात्मिक प्रेरक केंद्र ठरते. विस वर्षांपूर्वी श्री बालाजीची प्राणप्रतिष्ठा झाल्यानंतर प्रत्येक वर्षीची ब्रह्मोत्सव परंपरा इथे जीवंत ठेवली जाते. गावकरी आणि भक्तांची निष्ठा पाहता, ही धार्मिक संस्था फक्त देवपूजेचे केंद्र उरली नाही; तर सामाजिक उत्तरदायित्वाची प्रबळ संस्था म्हणूनही उदयाला आली आहे. यंदाही विसाव्या ब्रह्मोत्सवाचे आयोजन देवस्थान समितीने अत्यंत काटेकोर आणि विधायक कार्यक्रमांसह केले. यामध्ये धार्मिक सोहळ्यांसोबत ग्रामीण स्वास्थ्य, स्वच्छता, सेवाभाव आणि एकतेवर आधारित कार्यक्रमांना प्राधान्य देण्यात आले.

Tirupati Balaji Brahmotsavam

४ डिसेंबरला सकाळी ब्रह्मोत्सवाची सुरूवात स्वच्छता अभियानाने झाली. श्री संप्रदाय सेवा समिती, गावातील सर्व नागरिक, महिला बचत गट, शिवाजी विद्यालय, तेलगू व मराठी शाळांचे विद्यार्थी-शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांनी यात सक्रीय सहभाग नोंदविला. देवस्थान परिसर आणि संपूर्ण गावात स्वच्छतेचा संदेश दृढतेने पोहोचविण्यात आला. धार्मिक उत्सवात स्वच्छतेला प्राधान्य देण्याची ही पद्धत ग्रामीण आरोग्य आणि सुसंस्कृत सोहळा यांचे द्योतक ठरली. चुनाळा येथील बालकांच्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांनी संपूर्ण वातावरण प्रसन्न केले. शैक्षणिक स्पर्धांच्या आड लपलेली त्यांची कला, संस्कार आणि बुद्धिमत्ता यांना या ब्रह्मोत्सवाने योग्य व्यासपीठ दिले. भक्तांनी व गावकऱ्यांनी या कार्यक्रमांचे उत्तम स्वागत केले, यातून सामाजिक एकात्मता अधिक दृढ होते याचा प्रत्यय मिळाला.

Tirupati Balaji Brahmotsavam

या ब्रह्मोत्सवातील केंद्रबिंदू होता श्रीनिवास कल्याणम अर्थात श्री बालाजींचा विवाह सोहळा. विजयवाडा (आंध्रप्रदेश) येथील लक्ष्मणाचार्यालू महाराज यांच्या हस्ते हा दैवी सोहळा संपन्न झाला. परिसरातील तेलगू व मराठी भक्तांची उपस्थिती उल्लेखनीय होती. भक्तिभाव, समर्पण आणि धार्मिक शिस्त यांचा अद्वितीय संगम या सोहळ्यात पाहायला मिळाला. त्यानंतर भगवान बालाजी, श्री लक्ष्मी व भूदेवी यांच्या उत्सवमूर्तीची १०८ कलशांसह भव्य शोभायात्रा काढण्यात आली. गावातील प्रत्येक कुटुंब या शोभायात्रेत सहभागी झाले, याचे औचित्य भक्तांमध्ये समरसतेची ताकद दृढ करणारे ठरले.

Tirupati Balaji Brahmotsavam

ह.भ.प. पंकजपाल महाराज यांच्या कडून प्रबोधनात्मक किर्तनाचे आयोजन करण्यात आले. धार्मिक पोकळ भावनेत अडकून न राहता समाजप्रबोधनाच्या रूपात अध्यात्म वापरले जावे, याचा उत्कृष्ट नमुना या कार्यक्रमात दिसला. ग्रामीण समस्या, माणुसकी, कर्तव्य, संयम, सामाजिक सौहार्द यांवर दिलेली शिकवण गावकऱ्यांच्या जागृतीचे महत्त्वाचे कारण ठरली. देवस्थानाने यंदाही सेवाग्राम मेडिकल कॉलेजच्या सहकार्याने डोळ्यांसंबंधित मोतिबिंदू तपासणी व शस्त्रक्रिया शिबिराचे आयोजन केले. २९८ रुग्णांनी या शिबिरात तपासणी केली. त्यापैकी १०५ रुग्ण शस्त्रक्रियेसाठी पात्र ठरले आहेत व त्यांना कृत्रिम मोतीबिंदू भिंगारोपणाद्वारे दृष्टी सुधारून देण्यात येणार आहे.

Tirupati Balaji Brahmotsavam

हे केवळ वैद्यकीय कार्य नाही; तर सामाजिक न्याय, सार्वजनिक आरोग्य आणि नैतिक उत्तरदायित्व यांचे दैवी अधिष्ठान आहे. ग्रामीण भारतात दृष्टींचे दान म्हणजे स्वाभिमानाचे पुनर्स्थापन आणि चुनाळा देवस्थानाने हे कार्य नियमित परंपरा म्हणून रुजविले आहे, हे विशेष अधोरेखित करावे लागेल. समाजाची शालीनता टिकविणाऱ्या पारंपरिक मूल्यांची जपणूक करत देवस्थान कमेटीच्या वतीने सासरी गेलेल्या मुलींचा व त्यांच्या जावयांचा सत्कार करण्यात आला. या दाम्पत्यांना शाल, श्रीफळ व ब्लाउज पीस देऊन सन्मानित करण्यात आले. हा सत्कार फक्त औपचारिक नाही; तर कौतुंबिक सौहार्द, स्त्रीचा सन्मान आणि कुटुंब संस्थेची आध्यात्मिक उन्नती यांना बळकटी देणारा संस्कार आहे.

Tirupati Balaji Brahmotsavam

उत्सवाची सांगता हजारो भक्तांच्या उपस्थितीत महाप्रसादाने झाली. व्यवस्थापन शिस्तीचे उत्कृष्ट उदाहरण म्हणजे प्रत्येक भक्ताला वेळ, प्रतिष्ठा आणि सन्मान राखून प्रसादाची व्यवस्था देण्यात आली. चार दिवसांचे हे वैभव भक्तिभावाचा उत्कर्ष आणि समाजभावनेचा नवा अध्याय म्हणून स्मरणात राहील. या भव्य उत्सवाला देवस्थान कमेटीचे अध्यक्ष तथा माजी आमदार सुदर्शन निमकर, सचिव वाय. राधाकृष्ण, तसेच सदस्य शंकर पेहुरवार, सुरेश सारडा, मनोज पावडे, अशोक शहा, श्री संप्रदाय सेवा समिती आणि संपूर्ण ग्रामवासीयांचा व्यापक सहभाग लाभला. आयोजनात शिस्त, नियोजन आणि सार्वजनिक समन्वयाचे उत्तम उदाहरण अनुभवास आले.

Tirupati Balaji Brahmotsavam

चुनाळ्यातील हा ब्रह्मोत्सव केवळ पूजा-पद्धतीचा सोहळा नव्हता; तर ग्रामीण समाजजीवनात धर्माचे वास्तविक स्वरूप कसे जगले जावे, हे दाखवणारा आदर्श होता. देवदर्शन, स्वच्छता, किर्तन, सार्वजनिक आरोग्य, सामंजस्य, सन्मान, आणि उत्सव या सर्वांचा सामाजिक आचारसंहितेत प्रतिबिंब दिसले. धर्माच्या नावाने भेदभाव नव्हे, तर संगण; भावनेच्या नावाने आंधळेपणा नव्हे, तर प्रबोधन; आणि देवभक्तीच्या नावाने पूजकत्व नव्हे, तर सेवा ही परंपरा चुनाळा येथील श्री तिरूपती बालाजी देवस्थानाने दृढ करीत प्रादेशिक समाजाला दिशा दिली आहे. हा वार्षिक उत्सव पुढील पिढ्यांनाही सेवा हेच धर्माचे मूळ अधिष्ठान असल्याचा संस्कार देईल हे निर्विवाद सत्य बलपूर्वक अधोरेखित होते.

What was the core social initiative during the Brahmotsavam at Chunalda?

The Devsthan organised a free medical camp in collaboration with Sevagram Medical College, enabling 105 cataract surgeries for needy patients.

How long did the 20th Brahmotsavam celebrations take place?

The festival was held over four days, from 4 December to 7 December, with religious, social and cultural activities.

What was the highlight of the religious programme?

The major event was the Srinivasa Kalyanam, conducted by Lakshmanacharyalu Maharaj from Vijayawada, attended by Telugu and Marathi devotees.

How did the Brahmotsavam promote community participation?

Villagers, students, women’s groups and devotees took part in cleanliness drives, cultural showcases, social service and mass Mahaprasad.

#TirupatiBalaji #Brahmotsavam #Chunalda #Rajura #Devsthan #BalajiFest #SocialService #MedicalCamp #EyeCamp #CataractSurgery #FreeTreatment #Sevagram #TeluguCulture #SpiritualEvent #ReligiousFestival #CulturalProgram #CommunityWelfare #VillageDevelopment #SpiritualUnity #GrandFest #HinduTemple #DevsthanCommittee #PublicHealth #Kirtan #Kalayanam #Lakshmanacharyalu #Mahaprasad #CommunityService #GramaSwachhta #BalajiBhakt #IndiaFestivals #TempleFest #RuralEmpowerment #SocialAwareness #PublicService #RajuraNews #Chandrapur #EyeHealth #HealthCamp #CharityEvent #Utsav #Devotees #TempleCulture #MassGathering #VillageFest #CulturalUnity #SouthIndianTradition #Bhakti #Faith #MahawaniNews #VeerPunekarReport #RajuraNews #GraminNews #Batmya #RajuraUpdates #SudarshanNimakar